‘Iedereen heeft inmiddels wel van netcongestie gehoord,’ stelt Kyra. ‘Maar toch wordt de omvang van het probleem nog altijd onderschat. Het uitbreiden van het stroomnet is complex en tijdrovend: daar kunnen we niet op wachten. Het is geen probleem dat morgen opgelost is. Het vraagt om een langetermijnaanpak en integrale oplossingen. Ik vind dat we in elk project vanaf de eerste fase moeten praten over netcongestie en samen naar die oplossingen moeten zoeken.’

Hoewel zowel vastgoedontwikkeling als gebiedsontwikkeling met netcongestie te maken krijgen, verschillen de uitdagingen per schaalniveau. ‘Binnen gebiedsontwikkeling is het probleem complexer door een groter aantal aansluitingen.’ legt Kyra uit. ‘Tegelijkertijd liggen hier ook kansen omdat gebiedsontwikkeling vaak gefaseerd verloopt. Met een slimme planning kun je er zo voor zorgen dat woningen, die binnen de prioritering van de ACM (Autoriteit Consument & Markt) hoog staan, eerder worden aangesloten dan gebouwen met een andere functie in hetzelfde gebied. In vastgoedprojecten zoek je meer naar het verminderen van het inpandige energieverbruik, bijvoorbeeld door bouwkundige maatregelen te combineren met zonnepanelen en opslag.’

Aansluiting op het net is geen zekerheid meer

Vanaf dit jaar gelden er nieuwe, landelijke prioriteringsregels van de ACM bij de aanvraag van een aansluiting op het net. Er zijn grofweg drie smaken die voorrang krijgen. ‘Met op de eerste plaats ‘congestieverzachters’, zegt Kyra. ‘Dat zijn projecten die actief bijdragen aan het ontlasten van het net. Daarna volgen veiligheidsdiensten en gezondheidszorg en vervolgens basisvoorzieningen zoals onderwijs en woningbouw op een derde plek.’ Deze regels maken het lastiger voor commerciële partijen om een aansluiting op het net te regelen. ‘Neem productiebedrijven, of projecten voor laadpalen,’ zegt Kyra. ‘Die hebben een lage prioriteit. Het kan lang duren voordat zulke projecten een aansluiting toegekend krijgen. Dat zorgt voor stagnatie in ontwikkeling.’

Met deze kennis in het achterhoofd maakt Kyra de ACM-prioritering expliciet onderdeel van de businesscase in haar projecten. ‘In sommige gevallen kan het strategisch zijn om vroegtijdig een aanvraag in te dienen,’ zegt ze. ‘Dan heb je vast die positie in de wachtrij. Daar zit wel een risico aan. Maak je wijzigingen in het ontwerp of energieconcept, dan moet je die aanvraag aanpassen of zelfs een nieuwe indienen. Dan ben je die plek in de wachtrij kwijt.’

Daarom kijken Kyra en haar team ook naar alternatieven. ‘Je kunt als gebouw zelfvoorzienend worden door in batterijen opgeslagen energie te benutten tijdens piekmomenten. Of door te werken met energiemanagementsystemen, die vraag en aanbod binnen een gebouw slim afstemmen en zo piekmomenten afvlakken. Met dat soort innovaties maak je kans als congestie-verzachter te worden aangemerkt en win je veel plekken in de wachtrij. Het is voor de businesscase enorm interessant om de kosten en de opbrengst van zulke oplossingen te vergelijken.’

Niet reactief, maar strategisch

Hoe je een project met netcongestie ook aanvliegt: planning blijft essentieel. ‘We zien te vaak dat projecten al ver in de ontwerpfase zitten zonder dat er duidelijkheid is over de netaansluiting,’ zegt Kyra. ‘Dan wordt het ineens een probleem, terwijl je in een eerdere fase vaak al veel kunt constateren en je met netbeheerders aan tafel kunt gaan.’

Daarom: niet reactief werken, maar strategisch handelen. Kyra: ‘We moeten binnen de beperkingen van het net opereren, maar juist die beperkingen dwingen ons om slimmer en creatiever te ontwerpen.’

Dit artikel is onderdeel van de lanceringskrant voor de vernieuwde koers van Techniplan. Benieuwd naar de rest van deze uitgave? Laat hieronder je e-mailadres achter via het contactformulier. Dan ontvang je gratis een digitale versie, boordevol achtergrondverhalen, praktijkvoorbeelden en inspiratie over natuurpositief bouwen.