Geothermie is niet hetzelfde als bodemenergie, legt adjunct-directeur Rik Molenaar uit. ‘Je praat over bodemenergie tot ongeveer 500 meter diepte,’ zegt hij. ‘Geothermie gaat veel dieper. Zo’n bron wordt twee tot tweeënhalve kilometer diep geboord. Dat maakt een groot verschil voor de temperatuur van het grondwater: iedere 100 meter wordt water drie graden warmer. Een geothermische bron levert water van zo’n 70 graden of meer.’ 

De investerings- en distributiekosten voor een geothermieproject zijn vrij hoog. ‘Het kost nogal wat om zo’n bron te boren en de warmte daaruit te distribueren,’ zegt Rik. ‘Daarom is geothermie geschikt voor een grote concentratie warmtevraag op een klein gebied. Dat maakt het vooral voor bestaande stadswarmtenetten interessant.’ De temperatuur van het water speelt daarbij een grote rol. ‘Op die diepte win je water van 75 graden. Een ideale temperatuur voor bestaande gebouwen met een hoge warmtevraag. Nieuwbouw heeft vaak lagere temperatuurverwarming nodig, waardoor andere technieken beter passen.’ 

De praktijk: Geothermie Delft 

In Delft is aan al die voorwaarden voldaan. Een geothermische bron levert daar warmte aan de campus van de TU Delft en vanaf 2027 aan stadswijken als Voorhof en Buitenhof.  

Het startschot voor Geothermie Delft werd alweer tien jaar geleden gegeven. Rik kreeg een telefoontje. ‘Wij werden gevraagd om mee te denken en zijn vanaf dat moment betrokken geraakt,’ vertelt hij. ‘Als Techniplan zijn we al sinds de jaren tachtig betrokken bij projecten met bodemenergie en geothermie, dus onze expertise op dat gebied is groot.’  

Voor Geothermie Delft maakten Rik en collega’s de businesscase en berekenden die door. ‘Later in het project hebben we ook een ontwerp gemaakt van een warmtepompcentrale. De bron levert water van ongeveer 75 graden en dat is in de winter net te koud. Met een warmtepomp verhogen we dat tot zo’n 90 graden en kan retourwater worden afgekoeld. Daarmee verdubbel je de capaciteit van die bron. Wij hebben een voorontwerp van die warmtepompcentrale gemaakt en dat is daarna uitgewerkt door andere partijen in het bouwteamverband. Nu hebben we vooral een commissioningsrol: we controleren of wat gebouwd is overeenkomt met de oorspronkelijke uitgangspunten.’ 

Rik is blij dat de geothermische bron in bedrijf is. ‘Het is mooi om te zien dat gebouwen op de campus er nu daadwerkelijk mee verwarmd worden,’ zegt hij. ‘Ik ben ook nieuwsgierig naar het onderzoek naar de bron. De TU Delft heeft veel geïnvesteerd in meetapparatuur en onderzoekscapaciteit, zodat scherp gemeten wordt hoe het systeem functioneert. Dat gaat helpen om dit systeem te verbeteren en dat is relevant, want dit is een relatief nieuwe toepassing voor dit type gebouwen. De eerste gedeelde cijfers zijn wat dat betreft bemoedigend; het gebruik van aardgas op de campus is met 68% gedaald en de bron draait bijzonder efficiënt.’  

Geothermie vs. bodemenergie 

Terugkomend op die ene vraag: is geothermie de toekomst van duurzame energieopwekking? Rik: ‘Welke warmtebron er voor een project nodig is, hangt van allerlei factoren af. Geothermie is een grote investering en vooral geschikt voor bestaande bouw in stedelijke gebieden. Ik vind dat onze rol ligt in het beoordelen van technieken als geothermie en bodemenergie en het vergelijken met alternatieven. Zo kun je een geothermische bron bijvoorbeeld koppelen aan een hoge temperatuurwarmte-koudeopslag, zodat je in de zomer warmte opslaat die je later kunt gebruiken.’ 

‘Wij kijken in ieder geval niet alleen naar de technische kant, maar ook naar het financiële en organisatorische verhaal om tot concepten te komen die passen bij de vraag van de klant.’